Ikona Facebooka Ikona gadu-gadu


”Niezbędna dla człowieka jest nasza Miejska Biblioteka” Zuzanna Grzeszczuk

PostHeaderIcon Patron

Zofia NałkowskaZofia Nałkowska  ur. 10 XI 1884 w Warszawie, zm. 17XII 1954 tamże, powieściopisarka, autorka dramatów, publicystka. Po ukończeniu 1901 prywatnej pensji w Warszawie, uczęszczała na wykłady tajnego Uniwersytetu Latającego. Drogą samokształcenia zdobyła rozległą wiedzę w zakresie filozofii, psychologii, dziejów kultury i nauk przyrodniczych o raz literatury polskiej i obcej, czytanej w czterech językach. W 1904 poślubiła poetę i pedagoga, L. Rygiera, 1906/07 mieszkała z nim w Kielcach. Wiosną 1907 wystąpiła na Ogólnopolskim Zjeździe Kobiet z referatem, który wywołał burzliwy odzew. W 1909 roku rozstała się z mężem i 1909/10 spędziła blisko rok w Krakowie, odbyła też w tym czasie podróż do Włoch. W 1911-14 mieszkała w wiejskim domku „Górki” w Wołominie k. Warszawy i zarabiała pracą literacką. W 1916 poznała J. Gorzechowskiego bojowca PPS i dowódcę żandarmerii Legionów, w 1922 poślubiła go. W 1922 współdziałał w organizowaniu ZZLP, w 1920/22 pracowała w Biurze Propagandy Zagranicznej. W 1922-26 mieszkała z mężem kolejno w Wilnie i w Grodnie, gdzie pracowała w Towarzystwie Opieki nad Więźniami. W 1929 rozstała się z mężem. Od 1928 była parokrotnie prezesem ZZLP. Organizowała od 1926 protesty w sprawie więźniów politycznych. Opiekowała się młodymi talentami m.in. B. Schulz, W. Gombrowicz wywierając wpływ na twórczość niektórych. W 1936/37 współredagowała miesięcznik „Studio”. Po wybuchu wojny w 1939 odbyła miesięczną wędrówkę na wschód; podczas okupacji niemieckiej mieszkała z matką i siostrą w Warszawie, utrzymując się z prowadzenia sklepu tytoniowego. Uczestniczyła w konspiracyjnym życiu literackim, pod koniec okupacji wróciła do pisania. Po wyzwoleniu w lutym 1945 przeniosła się do Łodzi. Wyjeżdżała do Krakowa jako wiceprezes Główniej Komisji Badania Zbrodni Niemieckiej. W 1945 weszła w skład redakcji tygodnika „Kuźnica”, w tym samym roku została wybrana do KRN, brała udział w posiedzeniach i pracach Komisji Kultury i Sztuki w Warszawie. W 1946 przebywała 3 miesiące w Paryżu na czele delegacji pisarzy polskich. W styczniu 1947 została wybrana do Sejmu Ustawodawczego, 1952 do sejmu PRL. W 1948 uczestniczyła w Światowym Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju, w 1947 była delegatką na Światowym Kongresie Obrońców Pokoju w Pradze. Była wiceprezesem polskiego Pen Clubu, należała do Ligi Walki z Rasizmem, działała w ZLP. Otrzymała nagrodę państwową (1936/1953), nagrodę literacką miasta Łodzi (1929), Złoty Wawrzyn PAL (1936).

Światopogląd Nałkowskiej laicki i monistyczny, bezwzględnie demokratyczny kształtował się pod wpływem ojca i jego środowiska - pisarzy i uczonych z tzw. radykalnej inteligencji. Jej postawa twórcza wywodzi się z programu filozoficznego modernizmu, szczególnie z pism F. W. Nietzschego. W książkach młodzieńczych – powieściach: „Kobiety” (1906), „Książę” (1907), „Rówieśnicy” (1909), „Węże i róże” (1915) manifestowała ciekawą odmianą feminizmu, inspirowanego filozofią H. Bergsona. Od początku też istotnym rysem jej prozy była dążność do filozoficznej hipotezy i refleksji. Analizowała kulturowe konwencje świadomości i zachowań, śledziła formowanie człowieka przez fakt rzeczywistości, role społeczne, interakcje ludzką oraz przez spojrzenie i jakość drugiego człowieka, ukazywała zmienność osobowości w czasie i w historii (powieści: „Niedobra miłość” (1928), „Romans Teresy Hennert” (1924)).

Dom nad łąkami

Przemiany w prozie Nałkowskiej były częścią ewolucji całej powieści międzywojennej: prócz zmiany języka i bohatera jest to zwrot do powszedniości, kult „autentyczności”, nobilitowanie gatunków faktograficznych, dokumentalnych. Stąd też autobiografizm i świat prostych ludzi w „Domu nad łąkami” (1925). Autobiograficzna jest również narracja tomu opowiadań „Ściana świata” (1931), w którym relacje więzienne przekształcają się w rozważanie zjawiska zbrodni, jej społecznych i egzystencjalnych źródeł. Kulminacją wiedzy Nałkowskiej o człowieku i społeczeństwie, o zdeterminowaniu osobowości przez rolę społeczną i wzory kulturowe jest najwybitniejsza jej powieść – manifest ideowy i filozoficzny – „Granica” (1935). Sumę filozoficznych hipotez na temat egzystencjalnej sytuacji jednostki, jej postawy wobec zła, cierpienia i śmierci zawarła pisarka w nowatorskiej powieści – „Niecierpliwi” (1939). Pierwszą ksiązką Nałkowskiej wydaną w wyzwolonej Polsce był tomik opowiadań „Medaliony” (1946), arcydzieło światowej literatury antyfaszystowskiej.

Ciesząc się od młodości sławą literacką Zofia Nałkowska była nie tylko wybitną pisarką, ale i głośną postacią życia kulturalnego. Jej utwory tłumaczone były na wiele języków, m.in. na niemiecki, angielski, francuski, włoski, rosyjski i inne słowiańskie, ponadto na kilka języków pozaeuropejskich.

 
Reklama
Reklama
"Nakręceni na historie"

Dzisiaj jest: Poniedziałek
23 Października 2017
Imieniny obchodzą
Ignacy, Iga, Ignacja, Żegota, Jan,
Marlena, Odilla, Roman, Seweryn, Teodor,
Włościsław

Do końca roku zostało 70 dni.
Zodiak: Waga
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Gościmy
Naszą witrynę przegląda teraz 29 gości 
Polecamy też:
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama